Gebiedsbescherming en Natura 2000 | Van Der Ham Ecologie

Naast soortbescherming ook het gebied

Waar soortenonderzoek naar planten en dieren kijkt, gaat gebiedsbescherming over de beschermde natuurgebieden zelf. Een ruimtelijke ingreep kan ook op afstand effect hebben, bijvoorbeeld door stikstof, geluid, licht of verandering van de waterhuishouding.

Het zijn twee losse sporen met eigen regels en vaak een ander bevoegd gezag. Een plan kan probleemloos door de soortentoets komen en alsnog stranden op de gebiedstoets, of andersom. Wij beoordelen beide en leveren een onderbouwing die standhoudt bij het bevoegd gezag.

Natura 2000: van voortoets naar passende beoordeling

De eerste vraag is niet of uw project schade veroorzaakt, maar of significante gevolgen op voorhand zijn uit te sluiten.

In de voortoets bepalen wij of uw activiteit gevolgen kan hebben voor de instandhoudingsdoelen van een Natura 2000-gebied. Zijn significante gevolgen uit te sluiten, dan is het daarmee klaar. Zijn ze dat niet, dan volgt een passende beoordeling en wordt uw project vergunningplichtig.

Hier zit een valkuil die wij regelmatig terugzien. In de voortoets mogen mitigerende maatregelen niet worden meegerekend. Redeneren dat er geen significant gevolg is omdat u maatregelen treft, is de omgekeerde volgorde: door die maatregelen mee te nemen verandert de voortoets feitelijk in een passende beoordeling. Een plan dat op die manier is goedgekeurd staat zwak zodra iemand er bezwaar tegen maakt.

Wij houden die scheiding zuiver. Eerst het effect zonder maatregelen, dan pas de vraag wat u eraan kunt doen.

Stikstof en AERIUS

Ligt uw plangebied nabij een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied, dan kan een AERIUS-berekening nodig zijn. AERIUS Calculator is daarvoor het wettelijk voorgeschreven rekenmodel.

Let op de versie. Het model wordt jaarlijks geactualiseerd en bij toestemmingverlening is de meest actuele versie verplicht. Uitkomsten kunnen tussen versies verschillen, dus de peildatum van uw berekening doet ertoe. Loopt uw aanvraag rond een omslagdatum, dan kan een nog niet vergunde berekening opnieuw moeten. Wij houden die data bij en waarschuwen u wanneer uw planning erdoor geraakt wordt.

Stikstof is bij ons een ondersteunend onderdeel van de gebiedstoets, geen specialisme op zichzelf. Vraagt uw project om een uitgebreide depositieberekening of een volledige passende beoordeling, dan zeggen wij dat, en schakelen wij daarvoor een gespecialiseerd bureau in plaats van te doen alsof.

Het natuurnetwerk heet in uw provincie waarschijnlijk anders

Naast Natura 2000 beschermt elke provincie een eigen natuurnetwerk, met een eigen naam, eigen zones en eigen spelregels in de omgevingsverordening.

In Gelderland heet het het Gelders Natuurnetwerk, met daarnaast de Groene Ontwikkelingszone waar een ontwikkeling de kernkwaliteiten per saldo moet versterken. Brabant kent het Natuur Netwerk Brabant met een groenblauwe mantel en een attentiezone waterhuishouding. Limburg heeft het Natuurnetwerk Limburg met natuurbeekzones, Zeeland splitst het op in bestaande natuur, natuurontwikkelingsgebieden en een afwegingszone. Utrecht kent naast het netwerk de Groene contour en weidevogelkerngebieden.

De kern is overal hetzelfde nee-tenzij-principe: aantasting mag niet, tenzij er een groot openbaar belang is, geen alternatief bestaat en u de schade compenseert. Maar de drempels, de compensatieregels en de vraag of er ook buiten de begrenzing getoetst wordt verschillen per provincie. Externe werking geldt bijvoorbeeld lang niet overal.

Wij toetsen aan de verordening van úw provincie en gebruiken de terminologie die daar geldt. Een rapport dat overal "NNN" schrijft waar de provincie een eigen naam voert, roept bij de beoordelende ambtenaar meteen vragen op over de rest.

Deze regels richten zich normaal gesproken tot de gemeente en het omgevingsplan, niet rechtstreeks tot u. Loopt uw plan via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, dan ligt dat anders en worden ze een dwingende weigeringsgrond. Zie ecologisch onderzoek bij een bopa.

Wat wij leveren

Ligging bepalen

De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied en de ligging ten opzichte van het natuurnetwerk en de bijbehorende zones, op basis van de actuele provinciale gegevens.

Voortoets Natura 2000

Beoordeling per storingsfactor of significante gevolgen zijn uit te sluiten, met een heldere conclusie over het vervolg.

Nee-tenzij-toets

Toetsing aan de omgevingsverordening van uw provincie, inclusief de kernkwaliteiten die daar beschermd worden en de vraag of er versterkings- of compensatieplicht ontstaat.

Advies over compensatie

Loopt het uit op compensatie, dan denken wij mee over omvang, locatie en kwaliteit, volgens de compensatieregels die uw provincie voorschrijft.

Overige gebiedsregimes

Weidevogel- en ganzenrustgebieden, stiltegebieden, houtopstanden buiten de bebouwde kom en aardkundige of landschappelijke waarden. Die worden vaak over het hoofd gezien en staan in dezelfde verordening.

Eén rapport

Gebiedsbescherming zit standaard in onze quickscan. Voor grotere plannen leveren wij het als zelfstandige rapportage die u direct bij de aanvraag kunt voegen.

Veelgestelde vragen

Mijn project ligt niet in een natuurgebied. Ben ik dan klaar?

Niet automatisch. Natura 2000 kent geen vaste beschermingszone: bepalend is of er een effect optreedt, en stikstof, geluid of licht reiken tot ver buiten de grens. Bij het natuurnetwerk hangt het van uw provincie af, want externe werking geldt niet overal. De afstand alleen is dus geen antwoord.

Wat is het verschil tussen een voortoets en een passende beoordeling?

De voortoets beantwoordt de vraag of significante gevolgen zijn uit te sluiten. Kan dat niet, dan onderzoekt de passende beoordeling wat de gevolgen precies zijn en of het project toch doorgang kan vinden. Dat tweede is aanzienlijk zwaarder en maakt uw project vergunningplichtig.

Zit gebiedsbescherming al in de quickscan?

Ja. Elke quickscan flora en fauna van ons bevat een hoofdstuk gebiedsbescherming met de ligging ten opzichte van Natura 2000 en het provinciale natuurnetwerk. Een losse rapportage is nodig wanneer het plan groter is of wanneer het bevoegd gezag om een zelfstandig stuk vraagt.

Wij beheren een terrein en voeren regulier onderhoud uit. Geldt dit ook?

Voor bestendig beheer en onderhoud gelden vaak andere regels dan voor nieuwe aanleg, bijvoorbeeld via een goedgekeurde gedragscode. Dat onderscheid is belangrijk: een gedragscode dekt onderhoud, maar niet het aanleggen van iets nieuws. Wij kijken per werkzaamheid waar die valt.

Gebiedsbescherming