Inventarisaties en monitoring | Van Der Ham Ecologie

Data waarop u kunt sturen

Of het nu gaat om SNL-kartering voor natuurgebieden of jaarlijkse tellingen van broedvogels: wij werken volgens de geldende protocollen en leveren complete soortenlijsten met ecologische interpretatie. Direct bruikbaar voor uw natuurdoelanalyses en SNL-verantwoording.

Voor gemeenten, waterschappen en terreinbeherende organisaties die willen weten hoe hun gebied ervoor staat, en hoe het zich over de jaren ontwikkelt. Voor waterschappen sluiten wij aan op de gedragscode van de Unie van Waterschappen, zodat de gegevens direct bruikbaar zijn voor het beheer en onderhoud.

Benieuwd hoe dit er in de praktijk uitziet? Bekijk onze projecten, waaronder nachtvlinderonderzoek voor de gemeente Heerlen en flora- en faunacontroles voor Waterschap Rijn en IJssel.

Waarom het protocol ertoe doet

Een soortenlijst is pas bruikbaar als iemand anders hem kan reproduceren en ermee kan vergelijken.

Monitoring draait om vergelijkbaarheid. Wie het ene jaar twee ochtenden telt en het volgende jaar vier avonden, meet vooral het eigen inspanningsverschil. Daarom werken wij volgens de vaste protocollen: de soortinventarisatieprotocollen van het Netwerk Groene Bureaus, het Vleermuisprotocol, het gebiedenprotocol gierzwaluw van Sovon en de onderzoeksprotocollen van De Vlinderstichting voor dagvlinders en libellen.

Dat betekent vaste periodes, vaste weersvoorwaarden, een minimum aantal rondes en een minimum interval daartussen. Wijken wij ergens van af, bijvoorbeeld omdat een terrein zich niet leent voor de standaardopzet, dan staat in de rapportage waarom en wat dat voor de zeggingskracht betekent. Zo weet u wat uw data wel en niet dragen.

Wij schrijven ook op wat we niet hebben vastgesteld. Een gebied waar een soort niet is aangetroffen is iets anders dan een gebied waar die soort aantoonbaar afwezig is, en dat verschil bepaalt of u er later beleid op kunt baseren.

Wat wij monitoren

Flora

Vlakdekkende kartering van vegetatietypen en bijzondere soorten, met Tansley-opnames, opnamen volgens Braun-Blanquet en SNL-kwaliteitsbeoordeling.

Broedvogels

BMP-tellingen en territoriumkartering volgens de SOVON-richtlijnen, van weide- tot moeras- en bosvogels, met trendanalyses.

Insecten

Dagvlinders, libellen, nachtvlinders en sprinkhanen, met vaste transecten en lichtvalbemonstering, tot op soort en inclusief Rode Lijst-status.

Amfibieën en reptielen

Kamsalamander, heikikker, rugstreeppad, hazelworm en zandhagedis, met fuikbemonstering, eischorsen zoeken en zichtwaarnemingen.

Vleermuizen

Jaarrond monitoring van kraam-, zomer-, paar- en winterverblijven, met uitvliegtellingen, batdetectorwerk en NEM-meetnetten.

Grondgebonden zoogdieren

Cameravalonderzoek naar das en kleine marterachtigen, en sporenonderzoek. Cameradata leveren doorgaans een veelvoud van wat losse veldrondes opleveren.

SNL-monitoring

Kwaliteitsbeoordeling van natuur- en landschapselementen binnen het Subsidiestelsel Natuur en Landschap, voor uw SNL-verantwoording.

Beheerevaluatie

Meerjarige reeksen waarmee u kunt zien of een beheermaatregel doet wat u ervan verwachtte, bijvoorbeeld na een aangepast maairegime of een herinrichting.

Van waarnemingen naar bruikbare informatie

Een lijst met soorten is het begin, niet het eindproduct. Wij leveren daarbij de interpretatie: welke soorten zeggen iets over de kwaliteit van uw terrein, welke ontwikkeling zit erin ten opzichte van eerdere jaren, en waar wijst dat op qua beheer.

Waarnemingen worden ingevoerd zodat ze ook buiten uw rapport hun waarde houden en meetellen in de landelijke meetnetten. Voor terreinbeheerders sluit dat aan op de natuurdoelanalyses; voor waterschappen op de ecologische doelen van de watergangen en oevers.

Monitoring binnen een soortenmanagementplan

Steeds meer gemeenten regelen na-isolatie, renovatie en bouw gebiedsbreed met een soortenmanagementplan. Zo'n plan staat of valt met de monitoring.

Een soortenmanagementplan (SMP) maakt het mogelijk om voor een heel gebied in één keer een omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten te verlenen. Daar staat een verplichting tegenover: meerjarig veldonderzoek naar de gebouwbewonende soorten waar het plan op steunt, zoals huismus, gierzwaluw en gebouwbewonende vleermuissoorten. Die monitoring laat zien of de populaties zich ontwikkelen zoals het plan aanneemt, en of de aangebrachte voorzieningen werken.

Wij voeren deze monitoringsrondes uit volgens de geldende protocollen en de voorschriften van het bevoegd gezag: ochtendrondes voor huismus, avondrondes voor gierzwaluw en avond- en ochtendbezoeken met batdetector voor de vleermuizen. U ontvangt per seizoen een rapportage die direct bruikbaar is voor de verantwoording richting de provincie.

Werkt uw gemeente aan een soortenmanagementplan of pre-SMP, of zit u al in de monitoringsjaren? Wij denken graag mee over een meetopzet die aansluit op wat de vergunning vraagt.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet een gebied gemonitord worden?

Dat hangt af van uw doel. Voor SNL-verantwoording geldt een vaste cyclus. Wilt u een beheermaatregel evalueren, dan is een nulmeting vooraf en een herhaling na enkele jaren het minimum, want zonder nulmeting kunt u verandering niet aantonen. Voor trends in soortgroepen die van jaar tot jaar sterk schommelen, zoals insecten, zijn kortere intervallen nodig.

Wij hebben oudere gegevens. Kunnen die mee?

Vaak wel, mits bekend is hoe ze zijn verzameld. Vergelijken met een eerdere telling kan alleen als methode, periode en inspanning voldoende overeenkomen. Wij kijken naar wat er ligt en zeggen eerlijk of het als vergelijkingsbasis bruikbaar is of dat het beter is opnieuw te beginnen.

Kan dit gecombineerd worden met ander onderzoek?

Deels. Sommige soortgroepen laten zich goed meenemen tijdens rondes die er toch al zijn, mits het zoekbeeld vooraf is vastgelegd. Andere niet: kleine marterachtigen bijvoorbeeld vragen om cameraonderzoek over een lange periode en zijn niet betrouwbaar mee te nemen tijdens avondrondes voor vleermuizen. Wij geven vooraf aan wat realistisch te combineren is.

Voor welke gebieden werken jullie?

Van een enkele watergang of een landgoed tot meerjarige monitoring van een heel beheergebied. Bij zeer grote gebieden gelden voor sommige soortgroepen aparte richtlijnen met een gebiedsgerichte aanpak in plaats van vlakdekkend onderzoek. Wij bepalen samen met u welke opzet bij uw vraag en uw terrein past.

Inventarisatie en monitoring