Ecologisch onderzoek bij na-isolatie

Beoordeel per werkzaamheid, niet per gebouw

Bij renovatie is het gebouw de verkeerde eenheid. Een aannemer voert deelwerkzaamheden uit die elk andere soorten raken, vaak in verschillende fasen en soms door verschillende uitvoerders. Wie het hele pand als één ingreep beoordeelt, krijgt daarom een uitkomst die voor het geheel geldt terwijl hij voor de meeste onderdelen te zwaar is.

Wij beoordelen daarom per werkzaamheid en leggen per onderdeel vast of er geen effect optreedt, of mitigerend werken volstaat, of er echt onderzoek nodig is. Vaak blijkt dan dat maar een deel van het werk een onderzoeksplicht oplevert en de rest gewoon door kan. Dat is het verschil tussen een project dat stilligt en een project dat doorloopt terwijl één onderdeel wacht.

Vale vleermuis in rust tegen een lichte ondergrond

Waar wij naar kijken in de buitenschil

Spouwmuur

Open stootvoegen, entreestenen, kapotte bakstenen, dilatatievoegen en openingen bij kozijnen.

Gevel

Achter gevelbeplating, boeiboorden, daklijsten en luiken, en de overgang van dakrand naar gevel.

Pannendak

Overstekende nokpannen, loodslabben bij schoorsteen en dakkapel, kapotte dak- en ventilatiepannen, en de zolder.

Plat dak

Een niet strak liggende dakrand, gaten rond de regenpijp en de ruimte onder het overstek.

Zonnepanelen

Huismus en spreeuw nestelen onder panelen wanneer de bevestigingslatten horizontaal liggen. Zie zonnepanelen.

Smalle ruimtes

Waar de constructie dat toelaat gebruiken wij een endoscoop om dak- en spouwruimtes in te kijken.

Waarom een dichtgemetselde gevel geen vrijbrief is

De drempels liggen lager dan de meeste opdrachtgevers verwachten. Gebouwbewonende vleermuissoorten hebben aan een spleet genoeg die op een bouwtekening niet eens bestaat, en voor broedvogels in de spouw is de opening die zij nodig hebben nog altijd kleiner dan wat op een gevel opvalt.

Daar komt bij dat vleermuizen een netwerk van verblijfplaatsen gebruiken en daar dagelijks of wekelijks tussen wisselen. Eén inspectie waarbij niets wordt aangetroffen sluit gebruik daarom niet uit. Kan gebruik niet worden uitgesloten, dan houden wij de conservatieve lijn aan die het landelijke handboek voorschrijft. Dat is de lijn die standhoudt bij het bevoegd gezag, en dat is uiteindelijk waar u iets aan heeft.

Twee dingen die uw planning bepalen

Kwetsbare perioden verschillen per soort

Voor huismus loopt de kwetsbare periode van maart tot en met augustus, voor gierzwaluw van mei tot en met augustus, en voor vleermuizen geldt de winterrust van november tot en met maart. September en oktober zijn voor vleermuizen juist de voorkeursperiode. Er is dus zelden een moment waarop alles tegelijk kan.

Natuurvrij maken kost minimaal een week

Moet er binnen een kwetsbare periode gewerkt worden, dan wordt het gebouwdeel vooraf natuurvrij gemaakt. Dat duurt minstens een week en er hoort een nacontrole door de ecoloog bij, die vaststelt dat de dieren daadwerkelijk weg zijn. Daarna kan het werk doorlopen.

Niet alles mag natuurvrij gemaakt worden

Kraamverblijven en grote winterverblijven vallen buiten die route en blijven behouden. Dat is geen formaliteit maar een harde grens, en het is precies de reden dat wij liever vroeg in het proces meekijken dan achteraf.

Eerst uitzoeken of er een soortenmanagementplan ligt

Heeft de gemeente een soortenmanagementplan, dan kan uw project vaak onder een collectieve regeling vallen en vervalt een deel van het traject. Dat scheelt niet alleen kosten maar vooral seizoenen. Wij zoeken dat standaard uit voordat wij onderzoek voorstellen, want het is zonde om een veldseizoen in te plannen dat niet nodig blijkt.

Gaat het om meerdere panden tegelijk, bijvoorbeeld een corporatiebezit of een straat met gelijkvormige woningen, dan is een aanpak op portefeuilleniveau meestal doelmatiger dan een reeks losse onderzoeken. Ook dat bespreken wij liever vooraf.

Gaat het om uw eigen woning?

Dan is dit waarschijnlijk meer detail dan u zoekt. Op onze publiekssite HIEON staat in gewone taal uitgelegd wat er bij spouwmuurisolatie komt kijken (opent in een nieuw tabblad), inclusief de snellere eDNA-route die sinds 2025 in de regelgeving staat.

Lees de uitleg op HIEON (opent in een nieuw tabblad)

Veelgestelde vragen

Is ecologisch onderzoek verplicht bij na-isolatie?

Er is geen regel die zegt dat isoleren altijd onderzoek vraagt. Wel geldt dat u vooraf moet nagaan of er beschermde soorten in het gebouw zitten en of uw werk hen kan schaden. Bij werk aan spouw, dak of gevel is dat een reële mogelijkheid, en juist daarom beoordelen wij per werkzaamheid: vaak levert maar een deel van het werk een onderzoeksplicht op.

Onze gevel heeft geen zichtbare openingen. Is onderzoek dan nog nodig?

Meestal wel. Gebouwbewonende vleermuissoorten hebben genoeg aan een spleet die op een bouwtekening niet voorkomt, en de opening die een broedvogel in de spouw nodig heeft is kleiner dan wat op een gevel opvalt. Daar komt bij dat vleermuizen wisselen tussen verblijfplaatsen, waardoor een enkele inspectie zonder waarneming het gebruik niet uitsluit.

Kunnen wij binnen een kwetsbare periode doorwerken?

Soms, door het gebouwdeel vooraf natuurvrij te laten maken. Reken daarbij op minstens een week, met een nacontrole door de ecoloog die vaststelt dat de dieren daadwerkelijk weg zijn. Voor kraamverblijven en grote winterverblijven bestaat die route niet: die blijven behouden. Dat is een harde grens en geen kwestie van planning.

Onze gemeente heeft een soortenmanagementplan. Wat betekent dat?

Dan kan uw project onder een collectieve regeling vallen, waardoor een deel van het traject vervalt. Dat scheelt vooral seizoenen. Wij zoeken daarom standaard uit of er zo'n plan ligt voordat wij onderzoek voorstellen, want het is zonde om een veldseizoen in te plannen dat niet nodig blijkt.

Ecologisch onderzoek bij na-isolatie en renovatie